با شروع فصل سرما، راه‌اندازی سیستم گرمایشی و تماشای شعله‌های گرمابخش خانه، حس و حال بی‌نظیری دارد. اما گاهی اوقات این آرامش با یک مشکل آزاردهنده به هم می‌خورد: رادیاتورها سرد هستند! اولین کاری که به ذهن هر یک از ما می‌رسد، هواگیری شوفاژ است. آچار را برمی‌داریم، هوای اضافه را خالی می‌کنیم، اما در کمال تعجب می‌بینیم که باز هم خبری از گرما نیست. اینجاست که سوال اصلی ذهن ما را درگیر می‌کند: علت گرم نشدن رادیاتور شوفاژ بعد از هواگیری چیست؟
اگر شما هم با این مشکل دست‌وپنجه نرم می‌کنید، نگران نباشید. سرد ماندن رادیاتورها بعد از هواگیری، یک مشکل رایج در سیستم‌های گرمایشی است که دلایل فنی متعددی دارد. در این مقاله جامع و توضیحی، قصد داریم به زبان ساده تمامی علل این اتفاق را بررسی کنیم و قدم‌به‌قدم راهکارهای حل آن را با هم مرور کنیم.
چرا با وجود هواگیری، شوفاژ همچنان سرد است؟
هواگیری تنها یکی از گام‌های نگهداری از سیستم گرمایشی است. وقتی هوا را از داخل رادیاتور خارج می‌کنید، در واقع مسیر ورود آب گرم را باز می‌بینید؛ اما اگر آب گرم به اندازه کافی تولید نشود یا نتواند در مسیر حرکت کند، رادیاتور همچنان سرد خواهد ماند. در ادامه، اصلی‌ترین دلایل این مشکل را با هم کالبدشکافی می‌کنیم:
۱. افت فشار آب در پکیج یا موتورخانه
وقتی شما عمل هواگیری را انجام می‌دهید، مقداری آب همراه با هوا از سیستم خارج می‌شود. این کار باعث افت فشار در کل سیستم گرمایشی خواهد شد. اگر فشار پکیج یا منبع انبساط موتورخانه از حد استاندارد (معمولاً بین ۱.۵ تا ۲ بار) پایین‌تر بیاید، سیستم توانایی به گردش درآوردن آب در رادیاتورها را نخواهد داشت.
-
راه حل: پس از هر بار هواگیری، حتماً شیر پرکن پکیج را باز کنید تا فشار دستگاه دوباره به محدوده مشخص‌شده برسد. اگر سیستم ساختمان شما مرکزی است، بهتر است وضعیت موتورخانه را بررسی کنید. برای آشنایی بیشتر با اصول کارکرد این سیستم‌ها، می‌توانید نگاهی به مقاله جامع ما درباره راهنمای سیستم‌های گرمایشی موتورخانه بیندازید.
۲. رسوب‌گرفتن و ته نشین شدن املاح در رادیاتور
یکی از رایج‌ترین مقصران سرد ماندن شوفاژ، رسوب است. آب شهری حاوی املاح و سختی زیادی است که به مرور زمان در کف و دیواره‌های داخلی رادیاتور رسوب می‌کند. این رسوب‌ها مانند یک لایه عایق ضخیم عمل می‌کنند و اجازه نمی‌دهند گرمای آب به بدنه رادیاتور و سپس به محیط خانه منتقل شود. در این حالت، حتی اگر هواگیری شوفاژ را هم به بهترین شکل انجام داده باشید، باز هم بخش پایین یا تمام رادیاتور سرد می‌ماند.
-
راه حل: در این شرایط رادیاتور نیاز به شستشو و رسوب‌زدایی تخصصی دارد. برای این کار باید رادیاتور از دیوار جدا شده و با مواد مخصوص شسته شود.
۳. ضعف یا خرابی پمپ سیرکولاتور
وظیفه پمپ در سیستم گرمایشی، گردش دادن آب گرم در میان لوله‌ها و رساندن آن به رادیاتورهاست. اگر این پمپ ضعیف شده باشد، نیم‌سوز شده باشد و یا به دلیل جرم گرفتن کلا کار نکند، آب گرم در پکیج یا موتورخانه تولید می‌شود اما به رادیاتورهای داخل خانه (به خصوص رادیاتورهایی که در فواصل دورتری قرار دارند) نمی‌رسد.
-
راه حل: بررسی سلامت پمپ یک کار کاملاً تخصصی است و نیاز به تعمیرکار مجرب دارد تا در صورت نیاز پمپ را سرویس یا تعویض کند.
۴. گرفتگی و خرابی شیرهای رادیاتور (شیر رفت و برگشت)
گاهی اوقات پاسخ به سوال «چرا شوفاژ بعد از هواگیری گرم نمیشه؟» بسیار ساده‌تر از چیزی است که فکرش را می‌کنید. رادیاتورها دارای دو شیر هستند؛ شیر بالایی (شیر رفت) و شیر پایینی یا زانویی (شیر برگشت). اگر شیر برگشت رادیاتور به طور کامل باز نباشد، آب نمی‌تواند پس از چرخیدن در شوفاژ به سمت پکیج برگردد و در نتیجه جریان آب متوقف می‌شود. همچنین تجمع جرم در پشت این شیرها می‌تواند مسیر آب را مسدود کند.
-
راه حل: با استفاده از آچار آلن یا دست، مطمئن شوید که هم شیر رفت و هم شیر برگشت (که معمولاً زیر یک درپوش پلاستیکی در پایین رادیاتور قرار دارد) کاملاً باز هستند.
۵. اشکال در سیستم لوله‌کشی ساختمان
اگر لوله‌کشی ساختمان به صورت اصولی انجام نشده باشد، قطر لوله‌ها مناسب نباشد یا پیچ‌وخم‌های زیادی در مسیر وجود داشته باشد، سیستم با افت فشار شدید روبرو می‌شود. امروزه در ساختمان‌های مدرن برای حل این مشکل و کاهش اتلاف حرارت، از لوله‌های چند لایه استفاده می‌شود که سطح داخلی بسیار صافی دارند و مانع از افت فشار و رسوب‌گذاری می‌شوند.
-
راه حل: اگر لوله‌کشی خانه قدیمی است، شاید وقت آن رسیده باشد که به فکر بازسازی بیفتید. پیشنهاد می‌کنیم خصوصیات این نسل جدید از لوله‌ها را در مقاله راهنمای لوله‌های پنج لایه مطالعه فرمایید تا دید بهتری نسبت به اصلاح ساختار تاسیسات خود پیدا کنید.
جدول عیب‌یابی سریع رادیاتور بعد از هواگیری
برای اینکه بتوانید در یک نگاه مشکل خود را ریشه‌یابی کنید، جدول زیر را برای شما آماده کرده‌ایم:
| نشانه خطا | علت احتمالی | اقدام لازم |
| فشار پکیج زیر ۱ بار است | افت فشار پس از هواگیری | باز کردن شیر پرکن پکیج تا رسیدن به عدد ۱.۵ |
| بالا و وسط شوفاژ گرم، پایین آن سرد است | تجمع رسوب و گل‌ولای در کف | شستشوی کامل و رسوب‌زدایی رادیاتور |
| رادیاتورهای نزدیک پکیج داغ، دورترها سرد هستند | ضعف پمپ یا نیاز به بالانس حرارتی | تنظیم شیر برگشت رادیاتورها (بالانس کردن) |
| کل رادیاتور کاملاً سرد است | بسته بودن شیرهای رفت و برگشت | بررسی و باز کردن کامل شیرهای بالا و پایین شوفاژ |
چگونه رادیاتورها را بالانس حرارتی کنیم؟
اگر بعد از هواگیری شوفاژ، متوجه شدید که برخی از رادیاتورها (معمولاً رادیاتورهای نزدیک به پکیج) کاملاً داغ هستند اما رادیاتورهای اتاق‌های انتهایی سرد مانده‌اند، سیستم شما نیاز به بالانس حرارتی دارد.
برای این کار، مراحل زیر را دنبال کنید:
-
شیر رفت (بالایی) تمام رادیاتورها را کاملاً باز کنید.
-
به سراغ رادیاتوری بروید که به پکیج یا موتورخانه از همه نزدیک‌تر است. شیر برگشت (پایینی) این رادیاتور را تا آخر ببندید و سپس فقط به اندازه یک الی دو دور باز کنید.
-
برای رادیاتورهای بعدی که کمی دورتر هستند، شیر برگشت را کمی بیشتر باز کنید (مثلاً سه دور).
-
شیر برگشت آخرین و دورترین رادیاتور را باید به طور کامل و تا انتها باز بگذارید.
با این ترفند ساده، مقاومت مسیر آب را به طور مصنوعی تغییر می‌دهید تا آب گرم مجبور شود به اندازه مساوی در تمام خانه تقسیم شود و به رادیاتورهای انتهایی نیز برسد.
سخن پایانی
علت گرم نشدن رادیاتور شوفاژ بعد از هواگیری همیشه به یک دلیل واحد ختم نمی‌شود. گاهی با تنظیم مجدد فشار پکیج یا باز کردن شیر برگشت مشکل حل می‌شود و گاهی هم نیاز به رسوب‌زدایی و بررسی پمپ وجود دارد. اگر تمامی مراحل بالا از جمله تنظیم فشار، بررسی شیرها و بالانس حرارتی را انجام دادید اما همچنان از سرمای خانه گلایه‌مندید، بهتر است کار را به یک تکنسین و متخصص تاسیسات بسپارید تا سیستم گرمایشی شما را به صورت اصولی عیب‌یابی و سرویس کند.